Một trong những hiểu lầm phổ biến mà các phương tiện truyền thông, báo chí và mạng internet đưa tới cho chúng ta là “Sự bận rộn khiến con người hạnh phúc”. Rất nhiều người tin rằng điều này là SỰ THẬT, trong khi các nghiên cứu khoa học thì cho kết quả bất ngờ, rằng sự NHÀN RỖI và DỒI DÀO về thời gian mới thực sự khiến con người hạnh phúc.

Vậy, những gì xã hội và mạng internet, mạng xã hội đưa tới chúng ta là sai? Tại sao những thông tin như thế vẫn xuất hiện và khiến ta tin nó đúng mỗi ngày?

Tôi cho rằng chúng ta đang sống trong một thế giới mà định hướng phát triển không dựa trên mục tiêu “Khiến con người Hạnh phúc”, mà là “Khiến con người bận rộn kiếm tiền và thành công theo hướng hoàn hảo”. Nếu bạn cảm thấy chủ đề này khiến bạn tò mò, có lẽ bạn đang đọc đúng bài viết dành cho mình!

Time famine (Sự nghèo đói, túng thiếu về thời gian)

Trong một xã hội cạnh tranh và tất cả những thông tin, cách sống của những người xung quanh đều hướng tới mục tiêu “Thành công và Bận rộn”, khái niệm này sẽ rất dễ hình dung và quan sát.

Chúng ta kiệt sức vì thiếu thời gian rảnh rỗi thay vì cảm thấy hạnh phúc vì bận rộn

Rất gần thôi, bạn có bận rộn liên tục không? Có cảm thấy lúc nào cũng thiếu thời gian để làm việc bạn yêu thích? Bạn có bỏ lỡ thời gian muốn dành cho tụ tập bạn bè, đi chơi, du lịch, trải nghiệm và khám phá thế giới nhưng thực tế vì “cơm áo gạo tiền” nên ngày nào bạn cũng quần quật làm việc và vẫn thấy không đủ thời gian để hoàn thành các việc mình đề ra?

Bạn có vừa ăn vừa xem điện thoại? Có vừa làm việc vừa nghĩ về các dự định tương lai và lo lắng rằng ngay khi làm xong việc này thì sẽ còn nhiều việc khác cần làm xuất hiện mà chưa biết khi nào có thể thực sự được nghỉ ngơi?

Nếu câu trả lời cho những câu hỏi trên là có, hoặc những người quanh bạn trả lời có cho những câu hỏi trên thì: Đúng, các bạn đang bị đói thời gian.

Khái niệm Time famine tương tự nạn đói năm 1945 tại Việt Nam, khi quân đội Mỹ rải thuốc trừ sâu và vũ khí sinh học vào các cánh rừng và đất đai của nước ta nhằm tiêu hủy nguồn lương thực, từ đây gây ra nạn đói kinh hoàng khiến gần 2 triệu người Việt Nam tử vong vì thiếu lương thực.

Hình ảnh máy bay Mỹ rải hóa chất diệt cỏ tại Việt Nam trong chiến tranh

Giờ có thể đa số người Việt Nam không thiếu lương thực, nhưng chúng ta đang bước vào thời kì mới của loài người: Nạn đói thời gian.

Chúng ta luôn cảm thấy không đủ thời gian để làm việc, không đủ thời gian dành cho bản thân, không đủ thời gian để vui chơi và tận hưởng những niềm vui giản dị trong cuộc sống. Sự thiếu thốn này khiến chúng ta quá tải, kiệt sức và mệt mỏi, lâu dài làm tăng lo âu, căng thẳng và giảm chất lượng cuộc sống. Chúng ta cảm thấy không thực sự hạnh phúc.

Tuổi Dậy thì với lịch trình học tập bận rộn kèm sự phân tâm bị chi phối bởi thiết bị điện tử (smartphone, mạng xã hội…) khiến các em đói thời gian hơn bao giờ hết

Điều tương tự cũng diễn ra với tuổi Dậy thì, một độ tuổi mà ngày nay, thanh thiếu niên phải tham gia các lớp học, chương trình học nhiều tới nỗi các em không có thời gian để ngủ, để đi chơi, vận động cơ thể… Bên cạnh đó, mạng xã hội và thời gian sử dụng các thiết bị điện tử tăng khiến cho thời gian sống ở thế giới thực của các em giảm hơn bao giờ hết. Từ đây sinh ra các hội chứng tâm lý phổ biến ở thanh thiếu niên như lo âu, trầm cảm, mất ngủ, ngủ kém, luôn cảm thấy chán nản và thờ ơ với cuộc sống. Chất lượng đời sống tinh thần tuổi Dậy thì giảm và thể chất suy yếu.

Time affluence (Sự dồi dào, giàu có về thời gian)

Trái ngược với khái niệm Time famine là Time affluence. Chúng ta có dồi dào thời gian để không chỉ hoàn thành những việc quan trọng mà còn có đủ thời gian để tận hưởng cuộc sống, để thiền, thực hành chánh niệm, vui chơi gặp gỡ bạn bè, dành thời gian tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên và tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường.

Sự dồi dào về thời gian giúp tuổi Dậy thì tăng cảm giác hạnh phúc, tăng kết nối với chính mình và bạn bè, gia đình, trường lớp…

Đối với tuổi Dậy thì, sự dồi dào về thời gian hay “cảm giác” dồi dào về thời gian rất quan trọng. Cảm giác này giúp các em cảm thấy đủ, hạnh phúc, tăng kết nối với bạn bè, các mối quan hệ xung quanh và tăng thời gian nghỉ ngơi, tăng sự tự tin khi được làm những việc các em yêu thích.

Thế nhưng, làm thế nào để có thời gian dư dả khi các em phải học tập liên tục? Đó là lúc chúng ta cần bàn tới khái niệm tiếp theo: Time confetti.

Time confetti (Mảnh vụn thời gian)

Ashley Whillans – Trợ lý giáo sư tại Bộ môn đàm phán, tổ chức và thị trường thuộc Trường Kinh doanh Harvard, tác giả sách “Thông minh về thời gian: Cách lấy lại thời gian của bạn và sống một cuộc sống hạnh phúc hơn” đã đưa ra khái niệm này. Rằng chính các thiết bị điện tử kết nối internet (iphone, laptop, máy tính bảng, tivi…) đã cắt đứt thời gian thành các mảnh vụn rải rác, chia nhỏ thời gian rảnh rỗi của chúng ta thành những phút giây ngắn ngủi khiến cho chúng ta phân tâm và giảm khả năng tập trung, đồng thời khiến chúng ta cảm thấy luôn “đói thời gian”.

Khái niệm Time confetti và cách sử dụng mảnh vụn thời gian giúp chúng ta hạnh phúc hơn

Các nghiên cứu của Ashley cho thấy cộng gộp tất cả những mảnh vụn nhỏ như “kiểm tra tin nhắn trên mạng xã hội”, “check mail”, “Reply email”, “Xem clip tiktok”, “Xem reels trên instagram”… đã tiêu tốn hơn 10% thời gian của chúng ta mỗi ngày mà sau khi thực hiện, chúng ta vẫn cảm thấy “mình chưa thực sự làm việc gì”.

Điều này còn chưa nói tới thống kê cho thấy thời gian sử dụng thiết bị điện tử mỗi này của thanh thiếu niên là trên 2 tiếng/ngày và với những ứng dụng như Tiktok, các em chịu sự chi phối và gây nghiện tới mức quên cả ý thức về thời gian.

Rõ ràng, như những bài viết trước tôi đã đề cập, mạng xã hội khiến chúng ta nghiện và tự cô lập bản thân hơn là “tăng giao tiếp và kết nối xã hội” như họ quảng cáo.

Danh sách sử dụng Time confetti

Chúng ta có đang thiếu thời gian hơn so với những thập niên trước không? Câu trả lời từ các nhà nghiên cứu là KHÔNG. Ngày nay, chúng ta được sự hỗ trợ tốt của máy móc và công nghệ nên thực tế, chúng ta có thể NHÀN RỖI hơn bất kì thế hệ nào đi trước.

Nhưng các thiết bị điện tử thông minh đã chia nhỏ thời gian của chúng ta, nên cách để đối phó với sự thiếu thời gian này là lập DANH SÁCH SỬ DỤNG MẢNH VỤN THỜI GIAN.

Danh sách tham khảo về cách sử dụng Time confetti

Các nghiên cứu cũng cho thấy, những người giàu có và thành công dùng tiền để mua thời gian và hạnh phúc bằng cách nhờ người tới dọn dẹp nhà, nấu ăn giúp họ. Những người hạnh phúc cũng lên danh sách những khoảng thời gian rảnh rỗi nhỏ để làm một việc gì đó khiến họ hạnh phúc, như với đạo diễn nổi tiếng Christopher Nolan thì đó là những khoảnh khắc vô giá với ông. Ông chia sẻ trong các bài phỏng vấn về sự tuyệt diệu của những khoảnh khắc “in – between”, như khi đi từ bãi đỗ xe vào nhà, lúc đợi thang máy, ngồi chờ cà phê… Tất cả những khoảnh khắc này giúp ông nảy ra những ý tưởng làm phim tuyệt vời nhất. Vì thế ông không sử dụng các thiết bị kết nối internet để tránh làm bản thân phân tâm khỏi những khoảnh khắc này.

Đối với tuổi dậy thì, các con không cần bỏ tất cả thiết bị internet như Nolan. Chúng ta đơn giản chỉ cần lên danh sách những việc cần làm như 5 phút để gọi điện rủ bạn thân sang nhà chơi, 10 phút chuẩn bị ăn cơm tối thì trò chuyện với gia đình, 7 phút trước khi tắm để đọc vài trang truyện tranh thú vị… Khi lên danh sách tận dụng những khoảnh khắc nhỏ, chúng ta sẽ cảm thấy thời gian trở nên giàu có, dồi dào và đặc biệt, các con cảm thấy hạnh phúc hơn.