Theo truyền thống văn hóa Á Đông và Việt Nam, chủ đề Giới tính được cho rằng nhạy cảm để trao đổi và chia sẻ trong gia đình hoặc xã hội. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của internet, mạng xã hội đưa tới những rủi ro mà nếu không giáo dục, trao đổi với con cái về chủ đề này sẽ khiến các con thiếu kĩ năng xử lí các vấn đề giới tính ở hiện tại, tương lai.

Các nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra, việc Cha mẹ trao đổi sớm về chủ đề giới tính, có các cuộc trò chuyện dù ngắn (dưới 5 phút) và lặp lại về chủ đề này cũng giúp giảm hành vi rủi ro ở tuổi Dậy thì (Quan hệ tình dục sớm, không sử dụng các phương pháp phòng tránh thai, phòng bệnh lý lây nhiễm qua QHTD – STIs), đồng thời cải thiện hiểu biết, thói quen của thanh thiếu niên, tăng sử dụng các biện pháp bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần (thuốc tránh thai, bao cao su…) (Theo nghiên cứu của Widman và cộng sự trên tạp chí JAMA Pediatrics 2019).

Bên cạnh đó, trò chuyện về chủ đề Giới tính giúp giảm tỉ lệ mang thai tuổi Dậy thì, tăng khả năng tìm kiếm trợ giúp y tế và hỗ trợ từ chuyên gia, gia đình (khám, xét nghiệm bệnh lây nhiễm qua QHTD, xin tư vấn bác sĩ/chuyên gia sản phụ khoa, tâm lý) khi phát hiện quan hệ nguy cơ (Theo CDC Hoa kỳ, nghiên cứu của Scheinfeld, Cabral và cộng sự năm 2023 – 2024).

Thanh thiếu niên được trò chuyện sớm và cởi mở về chủ đề Giới tính được cải thiện kĩ năng sống, giúp các con có kĩ năng đặt ranh giới, đàm phán Đồng thuận, xử lý áp lực từ bạn bè khi tiếp xúc với các rủi ro liên quan tuổi Dậy thì (thuốc lá điện tử, ấn phẩm 18+, sử dụng đồ uống có cồn…).

Để trò chuyện với Teens cởi mở về chủ đề Giới tính, các bậc Cha mẹ cần xây dựng và tự rèn luyện các kĩ năng nhằm tạo môi trường kết nối thân thiện với các con. Với kinh nghiệm hơn 7 năm chia sẻ, giáo dục về chủ đề Giới tính và đào tạo hàng ngàn học sinh về chủ đề này, Tiến sĩ Minh bật mí 4 mẹo rèn luyện giúp các bậc Cha mẹ tự tin khi giao tiếp, kết nối với Teens hơn.

Mẹo đầu tiên là “Vui vẻ”. Bất kì cuộc trò chuyện về chủ đề gì với Teens nên được diễn ra trong không khí vui vẻ. Lưu ý rằng ai cũng thích niềm vui, nhưng đối với trẻ em và thanh thiếu niên, không khí vui vẻ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc khởi động quá trình kết nối. Bởi tuổi Dậy thì cùng với sự thay đổi hormone trong cơ thể khiến các con dễ bối rối, cảm thấy tin tưởng bạn bè hơn các thành viên trong gia đình. Thế nên nếu Cha mẹ cau có tức giận, hãy đợi nguôi giận, cảm thấy vui vẻ hoặc thư giãn thì hẵng tiếp xúc với Teens. Như vậy sẽ hiệu quả hơn là chia sẻ ý kiến khi đang cảm thấy không vui.

Clip ghi hình tình huống xử lý Quấy rối tình dục ở lớp Giới tính offline cô Minh

Mẹo tiếp theo là “Bối rối”. Rất nhiều khi, các bậc Cha mẹ phải thể hiện mình là “Cha mẹ” – trở nên thông thái, biết tuốt, luôn đúng và không hề sai bao giờ. Tâm lý này khiến các bậc Cha mẹ cho rằng LÀM CHA MẸ nghĩa là LUÔN ĐÚNG. Thực tế, những kết nối thành công giữa Cha mẹ và con cái đến từ những cặp Cha mẹ khiêm tốn và biết lắng nghe, dám thể hiện điểm yếu và đôi lúc (nhiều lúc) cũng bối rối khi mắc sai lầm. Không ai yêu cầu làm Cha mẹ là trở thành Super Parents – Mr & Mrs Perfect. Hãy xem cách các con chúng ta chơi với bạn bè. Bạn bè của các con không hoàn hảo, và đó là điều khiến tình cảm trở nên chân thật, đáng yêu hơn bất cứ sự hoàn hảo lí thuyết nào.

Thế nên nếu bối rối, hãy cứ bối rối! Thể hiện điều đó một cách tự nhiên, chân thành, các con cũng sẽ cảm thấy Cha mẹ có tính “người”, dễ đồng cảm, kết nối hơn.

Mẹo thứ ba là “Bắt chước” hay “Copy paste”. Dựa trên cơ chế hoạt động của nơ ron gương, chúng ta không cần modeling cho con, ngược lại, hãy quan sát con và bắt chước theo. Đó là cách nhanh nhất để thấu hiểu thế giới của Thanh thiếu niên và bắt nhịp cuộc sống của con. Đôi khi các con thốt ra vài câu trendy, Cha mẹ hãy ghi vào sổ và thử lí giải nghĩa từ này là gì, thử dùng những câu đó khi nói chuyện với các con, thử thôi nếu bạn cảm thấy hứng thú. Bạn sẽ ngạc nhiên vì con cảm thấy Cha mẹ thú vị, mới mẻ, đáng yêu như nào. Thanh thiếu niên nhanh chán vì thế nên sự mới mẻ thú vị của Cha mẹ khi nắm bắt tâm lý và thế giới của các con là cách giúp Cha mẹ trở thành đối tượng được Teens yêu thích và chú ý hơn.

Cuối cùng, hãy luôn “Tò mò” với tất cả các chủ đề liên quan tới Giới tính, sở thích, tính cách, tâm lý của lứa tuổi Thanh thiếu niên. Sự tò mò giúp Cha mẹ luôn phát hiện những cách mới để trò chuyện, kết nối với con cái tốt hơn. Thời đại mới đang phát triển nhanh hơn bao giờ hết, những thông tin 1 giờ trước hữu ích có thể không còn mới mẻ chỉ sau vài giờ, sự tò mò sẽ giúp chúng ta muốn tìm hiểu về cách trao đổi hiệu quả hơn với con, nhằm giúp các con xây dựng được thói quen tốt về Giới tính.

Để đánh giá hiệu quả trò chuyện, Cha mẹ có thể quan sát và đếm số lần con chia sẻ các chủ đề với Cha mẹ (Cha mẹ dần trở thành Askable Parents), các cuộc trò chuyện vui và nhiều tiếng cười thay vì những lời căn dặn, nhắc nhở, giảm bớt thái độ cau có và bực bội cũng là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả trò chuyện cởi mở.

Thử thực hiện 1 trong 4 mẹo hôm nay tôi chia sẻ trong 1 tuần liên tục và xem hiệu quả giao tiếp với Teens về chủ đề Giới tính được cải thiện tốt hơn như nào. Chúc các bậc Cha mẹ thành công!