Tiết Sương Giáng (霜降 – First frost) năm 2025 kéo dài từ ngày hôm nay tới ngày 7/11. Tiết Sương giáng dịch tiếng Hán là những lớp sương mù đầu tiên lảng vảng trên mặt hồ, chái nhà, lơ lửng quanh những ngọn đồi ẩm ướt. Đây cũng là tiết khí cuối cùng của mùa thu, đánh dấu thời khắc quan trọng về sức khỏe.

Bí quyết chăm sóc sức khỏe thời gian này là “Tàng dương, tránh hàn”. “Tàng” nghĩa giữ gìn, nâng niu, bảo quản, chăm sóc. Tàng dương là nuôi dưỡng, hạn chế hao tổn dương khí đồng thời phòng các bệnh lý cảm nhiễm do hàn (lạnh) xâm nhập vào cơ thể.

4 mẹo chăm sóc sức khỏe tiết Sương giáng sẽ như nào? 4 mẹo này chia thành 4 nhóm: 1 – Ăn uống theo nguyên lý “Dưỡng Tỳ, nhuận Phế, ôn ấm Thận dương”; 2 – Ngủ nghỉ điều độ giúp “Tàng Dương, tránh Hàn”; 3 – Vận động nhằm “Động mà không hao”; 4 – Phòng bệnh bằng “Ôn ấm Trung tiêu”.

Mẹo đầu tiên là chế độ ăn uống giúp “Dưỡng Tỳ, nhuận Phế, ôn ấm Thận dương”. Chúng ta biết Tỳ vị chủ về vận hóa thủy thấp, là cơ quan vô cùng quan trọng giúp điều hòa hệ thống khí huyết trong cơ thể. Nhờ hoạt động trôi chảy của Tỳ vị mà các thực phẩm chúng ta ăn uống được chuyển hóa thành những dưỡng chất tuyệt vời để đưa vào máu và nuôi dưỡng khắp cơ thể. Để dưỡng Tỳ vị, chúng ta chỉ cần cho Gừng (ginger), hoặc Nghệ (turmeric), Giềng (galangal)… – những “vị thuốc thiên nhiên” có tính ấm vào trong các món ăn hàng ngày.

Gừng – Nghệ – Riềng là 3 thần dược giúp dưỡng dương khí tiết Sương giáng

Phế chủ hô hấp, bì mao giúp xây dựng hàng rào vệ khí bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm lạnh (hàn tà), pháp nhuận Phế giúp phòng bệnh khi trời trở gió lạnh. Quả lê rất tốt để nhuận phế! Hấp lê cùng gừng giúp nhuận phế, dưỡng tỳ vị tốt.

Thận là mệnh môn hỏa, lò sưởi nuôi ấm toàn cơ thể. Ôn ấm Thận dương giúp toàn bộ cơ thể được sưởi ấm, lòng bàn chân, bàn tay ấm áp đồng thời nuôi dưỡng các tạng phủ khác trong cơ thể. Nếu ăn được thịt dê, tôi khuyên bạn đọc hãy ăn món thịt dê hầm 1 lần mỗi tháng từ tiết Sương giáng để nuôi dưỡng Thận dương tốt hơn.

Mẹo thứ hai là chế độ sinh hoạt trong 2 tuần tới tiết Sương giáng. Đã vào mùa dưỡng Dương, hãy sắp xếp công việc và đi ngủ sớm trước 10 đêm, thức dậy vào 6 giờ sáng giúp “Tàng dương” tốt hơn. Muốn ngủ ngon, bạn có thể thực hành Thiền ngủ. Phương pháp Thiền ngủ sẽ được tôi chia sẻ ở những bài viết tiếp theo, bạn hãy đón đọc nhé!

Thiền ngủ giúp giấc ngủ sâu hơn, cải thiện 20 – 40% chất lượng giấc ngủ mỗi ngày

Nếu thích bấm huyệt, bấm huyệt Dũng tuyền để ôn ấm thận dương. Xoa bóp huyệt Túc Tam Lý giúp dưỡng Tỳ vị, tăng hỗ trợ nạp Dương khí cho Thận.

Mẹo thứ ba là Vận động theo nguyên lý “Động mà không hao”. Hao ở đây nghĩa là tránh hư tổn tới nguyên khí và dương khí của cơ thể. Những bài tập Thái cực quyền rất thú vị nếu bạn muốn vận động nhẹ nhàng mà vẫn nuôi dưỡng dương khí tốt, ngoài ra có thể tập Khí công, Yoga, Pilates, Đi bộ nhẹ nhàng…

Taichi – Thái cực quyền là phương pháp tuyệt vời giúp dòng KHÍ trong cơ thể di chuyển hài hòa với dòng chảy của vũ trụ, giúp cơ thể được chữa lành, khỏe hơn

Theo tôi, bạn không nên bơi hoặc chạy bộ vào sáng sớm, điều này khiến bạn dễ nhiễm hàn tà hơn.

Cuối cùng, để phòng bệnh chúng ta có thể sử dụng những biến tấu thú vị của các bài thuốc Y học cổ truyền (YHCT) như “Ôn trung tán hàn” cho trường hợp đau bụng do lạnh. Đun gừng tươi cùng đường trong 100ml nước và uống nóng, hoặc nấu chè gừng cùng gạo lứt, ý dĩ và hạt sen để ăn sáng cũng rất tốt.

Nhiều bệnh nhân hỏi tôi khi thực hành các mẹo chăm sóc sức khỏe YHCT thì cần kiêng cữ gì không? Theo tôi, bạn chỉ cần kiêng Kem, nước Dưa hấu, đồ uống chứa đá lạnh, hạn chế ra ngoài đường trước 6h sáng và về nhà sớm trước 10h đêm để tránh nhiễm khí hàn từ Sương giáng là được.

Chúc các bạn luôn khỏe và hạnh phúc! Nếu có bất kỳ câu hỏi hay thắc mắc gì, hãy nhắn cho tôi theo thông tin trên website nhé.

(Nguồn ảnh: Google, pexel, the NYT)